Karbon ayak izi, bir kişi, kurum, ürün ya da hizmetin doğrudan veya dolaylı olarak sebep olduğu sera gazı emisyonlarının toplamının karbondioksit eşdeğeri (CO2e) cinsinden ölçülmesidir. Başka bir deyişle, yaşamımızı sürdürürken yaptığımız tüm faaliyetlerin iklim değişikliğine ne kadar katkı sağladığını gösteren sayısal bir değerdir.
Bu tanımın kapsamına evlerde kullanılan elektrikten ulaşım tercihlerine, gıda tüketiminden endüstriyel üretim süreçlerine kadar çok geniş bir yelpaze girer. Karbon ayak izi, hem bireysel ölçekte hem de kurumsal ve ulusal ölçekte hesaplanabilir.
Karbon ayak izi tanımında genellikle üç ana kapsam (scope) kullanılır:
Scope 1 (Doğrudan emisyonlar): Kişi veya kurumların doğrudan kontrol ettiği kaynaklardan çıkan emisyonlar. Örneğin, araçların egzoz gazları veya fabrikanın bacasından çıkan gazlar.
Scope 2 (Dolaylı enerji emisyonları): Elektrik, ısı veya buhar gibi dışarıdan satın alınan enerjinin kullanımından kaynaklanan emisyonlar.
Scope 3 (Diğer dolaylı emisyonlar): Ürün tedarik zincirinden, lojistikten, iş seyahatlerinden veya atıklardan kaynaklanan emisyonlar.
Kısaca karbon ayak izi, çevre üzerindeki bireysel ve kurumsal etkinin bilimsel ve ölçülebilir bir göstergesidir. İklim değişikliğiyle mücadelede ilk adım, bu etkinin doğru bir şekilde tanımlanması ve hesaplanmasıdır.